Demokracja bezpośrednia Podstawowe informacje (Część 3)

Podstawy demokracji bezpośredniej

Demokracja bezpośrednia oznacza więc w teorii możliwość podejmowania wiążących decyzji przez obywateli w głosowaniu/referendum, zamiast wybierania polityków, aby robili to w ich imieniu. W praktyce jednak taka idealna/czysta forma demokracji, w której obywatele podejmują wszystkie decyzje, nie istnieje. Ten typ rządzenia lokalną wspólnotą, nie mówiąc już o państwie, nie jest możliwy do realizacji w praktyce. Już nawet w rodzinie taki sposób podejmowania decyzji (pytanie w każdej sprawie wszystkich o wszystko) napotyka trudności. Stąd najpowszechniejszą formą ustroju nazywanego powszechnie demokracją bezpośrednią we współczesnym świecie jest jej forma hybrydowa/komplementarna, która łączy w sobie zasady demokracji bezpośredniej i przedstawicielskiej. Społeczeństwo wybiera więc przedstawicieli (radę gminy, parlamentarzystów) do bieżącego rządzenia samorządem i państwem, zachowując jednocześnie prawo do bezpośredniego podejmowania decyzji i kontroli władzy w ważnych kwestiach poprzez takie instrumenty jak wiążące referendum (obligatoryjne oraz fakultatywne nazywane powszechnie wetem) i inicjatywę obywatelską.

Nie wolno tu również zapominać o stałych konsultacjach organów władczych z obywatelami. Konsultacje i związany z nimi dialog społeczny są istotnym elementem dobrze funkcjonującej demokracji bezpośredniej.

O ile demokracja przedstawicielska może istnieć bez bezpośredniej, o tyle ta druga bez pierwszej wydaje się niemożliwa. Trudno sobie wyobrazić fakt, że o wszystkim

decyduje głos ludu. Podjęcie szybkich, istotnych z punktu widzenia państwa decyzji byłoby w tych warunkach trudne i długotrwale. Co więcej, tworzenie przepisów prawnych zgodnych z konstytucją, prawem Unii Europejskiej, poprawnych merytorycznie i logicznie, byłoby po prostu niemożliwe. Dlatego rola parlamentarzystów i innych ciał przedstawicielskich jest w tej kwestii istotna. Nie wolno jednak zapominać o tym, że w systemie, w którym istnieją funkcjonalne instrumenty bezpośrednio-demokratyczne, organy przedstawicielskie pozostają pod stałą kontrolą społeczeństwa czyli rzeczywistego suwerena.