Aktualności

Bądź na bieżąco z tym, co dzieje się w Akademii Demokracji Bezpośredniej i w świecie idei, które nam przyświecają.

W tej sekcji znajdziesz najnowsze informacje o naszych inicjatywach, wydarzeniach, publikacjach i ważnych zmianach w obszarze demokracji bezpośredniej – w Polsce i na świecie.
Dzielimy się komentarzami profesora Mirosława Matyi, analizami najważniejszych wydarzeń oraz zapowiedziami nowych kursów i projektów.

Sprawdzaj regularnie, co nowego, i rozwijaj swoją wiedzę razem z nami.
Bo świadomy obywatel to obywatel aktywny.

Czym naprawdę jest demokracja? Prof. Mirosław Matyja o istocie władzy obywateli

27 września 2026 roku obywatele Szwajcarii uczestniczyli w ogólnokrajowym referendum dotyczącym dwóch inicjatyw ludowych: inicjatywy w sprawie zachowania szwajcarskiej neutralności oraz inicjatywy dotyczącej bezpieczeństwa żywnościowego i zrównoważonej produkcji żywności. Obie propozycje dotyczyły istotnych kwestii politycznych, jednak odnosiły się do różnych obszarów polityki państwa.

3 dni temu3 minut(y) czytania

Federalne referendum w Szwajcarii z 27 września 2026 roku – analiza dwóch inicjatyw ludowych

28 paź3 minut(y) czytania

Referendum w sprawie ochrony zdrowia: jakie pytania naprawdę pomogłyby w reformie?

Długie kolejki do specjalistów, problemy kadrowe i nierówności w dostępie do leczenia skłaniają do poszukiwania reform wykraczających poza jedną kadencję rządu. Czy referendum ogólnokrajowe mogłoby pomóc wyznaczyć kierunek zmian w polskiej ochronie zdrowia? Tak, ale tylko pod warunkiem starannego przygotowania pytań i uczciwego przedstawienia konsekwencji wyboru.

20 paź2 minut(y) czytania

„Tak dla obywateli” – czy siedem pytań wystarczy, by zmienić polską demokrację?

Referendum może być ważnym narzędziem udziału obywateli w życiu państwa. Jego siła zależy jednak nie tylko od liczby zebranych podpisów, lecz również od jakości pytań i rzeczywistych skutków proponowanych rozwiązań. Warto o tym pamiętać, analizując siedem postulatów przedstawianych w ramach inicjatywy „Tak dla obywateli”.

13 paź2 minut(y) czytania

Czego Polska może nauczyć się od Szwajcarii? Demokracja bezpośrednia jako uzupełnienie parlamentu

Czy rozwijanie demokracji bezpośredniej oznacza odebranie władzy parlamentowi? To pytanie regularnie pojawia się w polskiej debacie ustrojowej. Przykład Szwajcarii sugeruje jednak, że najważniejszy wybór nie przebiega między parlamentem a obywatelami. Chodzi o sposób połączenia obu form demokracji.

6 paź2 minut(y) czytania

Dlaczego szwajcarska demokracja bezpośrednia nie oznacza „rządów ulicy”?

W debacie publicznej demokracja bezpośrednia bywa przedstawiana jako nieustanne głosowanie pod wpływem emocji. Szwajcarska praktyka pokazuje coś innego. Udział obywateli w podejmowaniu decyzji jest tam częścią uporządkowanego systemu prawnego.

29 wrz1 minut(y) czytania

Siedmioosobowy rząd i 26 kantonów. Dlaczego w Szwajcarii władza jest podzielona?

W wielu państwach wynik wyborów wyznacza wyraźny podział: jedni rządzą, drudzy pozostają w opozycji. Szwajcaria rozwija odmienny model. Współpraca kilku sił politycznych na szczeblu federalnym łączy się tam z dużą samodzielnością kantonów i gmin.

22 wrz1 minut(y) czytania

Inicjatywa ludowa w Szwajcarii: od pomysłu obywateli do negocjacji z parlamentem

Czy obywatele mogą nie tylko oceniać decyzje polityków, lecz także proponować własne zmiany w najważniejszych zasadach państwa? W Szwajcarii służy temu federalna inicjatywa ludowa. Co istotne, jej uruchomienie może rozpocząć dialog z parlamentem, a nie wyłącznie spór dwóch stron.

15 wrz2 minut(y) czytania

Efekt referendum: jak obywatele wpływają na szwajcarskie ustawy?

W Szwajcarii demokracja bezpośrednia działa także wtedy, gdy nikt nie idzie do urn. To jeden z najbardziej interesujących aspektów tamtejszego systemu politycznego. Sama możliwość zakwestionowania decyzji parlamentu sprawia, że politycy muszą liczyć się z głosem obywateli już podczas przygotowywania prawa.

8 wrz1 minut(y) czytania

Prof. Mirosław Matyja gościem Klubu Gospodarczego. O demokracji bezpośredniej na łamach „Samorządność.pl”

Prof. Mirosław Matyja, wykładowca Akademii Demokracji Bezpośredniej, był gościem Klubu Gospodarczego Mazowieckiej Wspólnoty Samorządowej. Spotkanie poświęcone było roli obywateli w procesach decyzyjnych oraz możliwości szerszego wykorzystania mechanizmów demokracji bezpośredniej w Polsce.

1 wrz1 minut(y) czytania

Referendum w Islandii – demokracja bezpośrednia w praktyce (Część 2)

Referendum przeprowadzone w Islandii 29 sierpnia 2026 roku stanowi interesujący przykład wykorzystania instrumentów demokracji bezpośredniej w procesie podejmowania decyzji o strategicznym znaczeniu dla państwa. Obywatele zostali zapytani o to, czy Islandia powinna wznowić negocjacje dotyczące członkostwa w Unii Europejskiej.

25 sie1 minut(y) czytania

Referendum w Islandii – demokracja bezpośrednia w praktyce (Część 1)

18 sie1 minut(y) czytania

Czy Polska potrzebuje nowych referendów? Najważniejsze sprawy, o których mogliby zdecydować obywatele (Część 3)

Polski system edukacji jest przedmiotem licznych reform, często zmienianych wraz z kolejnymi rządami. Referendum mogłoby pozwolić obywatelom wypowiedzieć się na temat kierunku rozwoju szkoły, programu nauczania, obowiązku szkolnego czy finansowania edukacji.

12 sie2 minut(y) czytania

Czy Polska potrzebuje nowych referendów? Najważniejsze sprawy, o których mogliby zdecydować obywatele (Część 2)

W Polsce regularnie powraca debata dotycząca podziału kompetencji pomiędzy prezydentem, rządem i parlamentem. Niektórzy opowiadają się za wzmocnieniem pozycji prezydenta, inni za systemem bardziej zbliżonym do parlamentarnego.

5 sie1 minut(y) czytania

Czy Polska potrzebuje nowych referendów? Najważniejsze sprawy, o których mogliby zdecydować obywatele (Część 1)

Referendum ogólnokrajowe jest jednym z najważniejszych narzędzi demokracji bezpośredniej. Pozwala obywatelom wypowiedzieć się w sprawach o szczególnym znaczeniu dla państwa, w odróżnieniu od wyborów parlamentarnych, w których wybiera się partyjnych przedstawicieli do parlamentu. W praktyce referendum to jest stosowane bardzo rzadko, jednak wiele kwestii, które od lat budzą społeczne spory, mogłoby zostać rozstrzygniętych właśnie w ten sposób.

28 lip1 minut(y) czytania

Czy Polska potrzebuje referendum w sprawie reformy służby zdrowia?

Polska ochrona zdrowia od wielu lat znajduje się w stanie permanentnego kryzysu. Pacjenci skarżą się na wielomiesięczne kolejki do specjalistów, przepełnione szpitale, niedobory personelu medycznego oraz rosnące koszty leczenia prywatnego i korupcję. Kolejne rządy zapowiadają reformy, jednak większość z nich ma charakter fragmentaryczny i nie rozwiązuje podstawowych problemów systemu.

22 lip2 minut(y) czytania

Ustawy żyją, a Konstytucja umiera

Chciałem się ustosunkować do wypowiedzi osób, które negatywnie zareagowały na moje ostatnie teksty na temat potrzeby zmiany Konstytucji RP. Szczególnie zastanowiły mnie wypowiedzi sugerujące, że nowelizacja Konstytucji nie jest konieczna, natomiast należy przestrzegać aktualnie funkcjonującej ustawy zasadniczej.

14 lip2 minut(y) czytania

Czy potrzebna jest nowelizacja Konstytucji RP? (Część 4)

Historia nauczyła nas, że konstytucja Polski winna nie tylko odpowiadać swoim czasom, ale i służyć przyszłości, usprawniając państwo i zapewniając pomyślność obywateli. Aktualna Konstytucja RP wymaga poważnych zmian dotyczących ochrony praw jednostki i państwa. Zmiany te winny zawierać instrumenty prawne do prowadzenia suwerennej polityki wewnętrznej i zewnętrznej polskiego państwa oraz jego bezpieczeństwa, jak również do współdecydowania obywateli o ich własnym losie.

8 lip3 minut(y) czytania

Czy potrzebna jest nowelizacja Konstytucji RP? (Część 3)

Po II wojnie światowej krytykę konstytucji kwietniowej chętnie wykorzystali polscy komuniści, utrzymując pod koniec wojny, że rząd Polski w Londynie opiera się na konstytucji faszystowskiej i nie ma prawa reprezentowania narodu. Tylko oni – opierając się na konstytucji marcowej – mieli prowadzić naród do demokracji i szczęścia.

1 lip2 minut(y) czytania

Praca organiczna u podstaw. Profesor Mirosław Matyja gościł w Mazowieckiej Wspólnocie Samorządowej

Demokracja nie rozwija się dzięki jednorazowym wydarzeniom. Rozwija się dzięki edukacji, dialogowi i ludziom, którzy chcą budować silne wspólnoty lokalne. To właśnie tej idei poświęcone było spotkanie prof. Mirosława Matyi z przedstawicielami Mazowieckiej Wspólnoty Samorządowej.

1 lip3 minut(y) czytania