Demokracja bezpośrednia Podstawowe informacje (Część 9)

Demokracja bezpośrednia w Polsce – oczekiwane zmiany

Po wprowadzeniu instrumentów demokracji bezpośredniej nastąpiłoby w Polsce, długo oczekiwane przez obywateli, przesunięcie środka ciężkości w procesie polityczno-decyzyjnym na korzyść obywatela, który zacząłby pojmować i zajmować należną mu funkcję w społeczeństwie – suwerena i (współ)decydenta.

Poniżej przedstawione zostały oczekiwane zmiany społeczno-polityczne.

Po pierwsze, dochodzi do osłabienia wszechmocnych i partyjnie wybieranych parlamentów, które muszą się liczyć z siłą i potencjałem naturalnej opozycji, jaką staje się społeczeństwo/elektorat.

To właśnie społeczeństwo przejmuje po części funkcję decyzyjną, ale wbrew pozorom nie ona jest najważniejsza. Dużo ważniejsza staje się funkcja kontrolna obywateli, którzy reagują w sposób bardzo wrażliwy na wszelkie posunięcia i decyzje parlamentu i oczywiście organów decyzyjnych na szczeblu lokalnym. Organy te nie mogą w tych warunkach odgrywać nadal roli „niekoronowanych królów”. Mają świadomość tego, że każda uchwalona przez te organy ustawa może spotkać się z protestem elektoratu w postaci weta obywatelskiego. Również rząd staje się ostrożniejszy w swoich posunięciach. Społeczeństwo „nie śpi i czuwa” - kontroluje poczynania najwyższych organów państwa i samorządu.

Przeciwnicy demokracji bezpośredniej zarzucają często temu systemowi politycznemu osłabienie roli parlamentu i partii politycznych. Paradoksem w demokracjach parlamentarnych jest to, że właśnie o to chodzi – o osłabienie wszechmocnej roli partyjnego parlamentu. Parlamentarzyści musza reprezentować interesy swoich wyborców i konsultować się z nimi – w przeciwnym razie „lud sięgnie po swoją bron”: weto lub inicjatywę. W tych warunkach parlament staje się, bo musi się stać, bardziej obywatelski i demokratyczny.

Po drugie, niezadowolenie społeczeństwa lub jego poszczególnych ugrupowań nie musi się przejawiać w demonstracjach ulicznych, marszach i publicznych protestach. Inicjatywa obywatelska i weto obywatelskie to najskuteczniejsze metody protestu – usankcjonowanego prawnie, pokojowego i wchodzącego w skład systemu politycznego. Społeczeństwo,

świadome posiadania tych instrumentów w swoim ręku, staje się bardziej odpowiedzialne za sprawy państwa i narodu i bardziej obywatelskie. Każdy pomyśli kilka razy nad tym, co jest bardziej skuteczne: zebranie odpowiedniej ilości podpisów czy marsze uliczne i skandowanie haseł.

Po trzecie, w demokracji bezpośredniej dochodzi również do osłabienia partii politycznych typu wodzowskiego – obywatele nie muszą „stawiać” na którąś z nich, aby się ponownie rozczarować, bo sami współdecydują. Przynależność partyjna przestaje być atrakcyjna, gdyż pojawiają się inne możliwości wpływu na decyzje instytucji lokalnych i państwowych. Dzięki praktyce weta obywatelskiego, inicjatywy obywatelskiej i oczywiście referendum następuje zdezawuowanie roli wiodących partii masowych typu leninowsko-wodzowskiego. Krótko mówiąc, przywódcze partie tracą monopol pełni władzy czyli dominacji nad narodem, która de facto należy do społeczeństwa obywatelskiego, a więc rzeczywistego suwerena.

Po czwarte, rząd posiada w demokracji bezpośredniej taki charakter, jaki powinien posiadać, a więc nie władczy, ale wykonawczy. Do jego zadań należy między innymi sprawne i zgodne z obowiązującym prawem przeprowadzanie referendum i wdrażanie w życie decyzji głosowań ogólnokrajowych (ustaw i zmian Konstytucji).